Jestes w: Strona glowna > Ekorozwój i ekoturystyka > Ekologiczny produkt turystyczny

Promieniowanie niejonizujące

Oddziaływania elektromagnetyczne są jednym z czterech fundamen­talnych oddziaływań występujących w przyrodzie. Promieniowanie niejo­nizujące składa się z promieniowania ultrafioletowego, widzialnego, pod­czerwonego oraz promieniowania o wysokiej częstotliwości (radarowego, mikrofalowego, UKF, telewizyjnego, radiowego).

Wyróżniamy naturalne pola elektromagnetyczne, do których zalicza się: pole magnetyczne Ziemi (tzw. pole geomagnetyczne), pola związane ze zjawiskami zachodzącymi w atmosferze Ziemi (elektryczne wyładowa­nia atmosferyczne, np. burze) oraz pola pochodzące z przestrzeni poza­ziemskiej (promieniowanie ze Słońca i kosmosu).

Pola te są obecne w środowisku od początku istnienia życia i były jed­nym z głównych czynników ewolucyjnego rozwoju gatunków.

Maksymalna indukcja stałego pola magnetycznego Ziemi dochodzi do 0,07 mT. Wielkość stałego pola elektrycznego wynosi około 100 do 130 V/m na wysokości lm nad powierzchnią Ziemi. Rozkład pola ele­ktromagnetycznego Ziemi ulega przejściowym, ale znaczącym zaburze­niom w czasie wzmożonej aktywności Słońca, podczas której do powierz­chni naszej planety dociera promieniowanie o częstotliwościach 80^-200 MHz.

Nowym czynnikiem „obciążającym” – środowisko naturalne są pola elektromagnetyczne wytwarzane sztucznie. Pola te, a zwłaszcza tzw. smog elektromagnetyczny, stają się jednym z najbardziej niebezpiecznych wpływów środowiskowych, zagrażających zdrowiu.

Organizm ludzki dysponuje wprawdzie mechanizmami fizjologiczny­mi, które pozwalają na tolerowanie szerokiego zakresu zmiennych wpły­wów środowiska, to jednak nie do wszystkich zmian (czynników) w śro­dowisku rozwija się adaptacja fizjologiczna, polegająca na optymalizacji funkcji organizmu, pozwalającej na przystosowanie do warunków środo­wiska. Oznacza to, że zamiast reakcji adaptacyjnej ustroju na wpływy nie­korzystnych czynników środowiskowych mogą pojawiać się zaburzenia funkcji przejściowe lub trwałe, a nawet śmierć organizmu. Organizm człowieka nie ma receptorów odbierających informacje o działaniu pola elektromagetycznego (PEM) i nie wytwarza mechanizmów przystoso­wawczych do ich działania. Stąd też niektóre schorzenia czy też złe samo­poczucie nie są w ogóle kojarzone z działaniem tych pól. Istotne jest więc stwierdzenie, jakie efekty biologiczne (reakcje ustrojowe) mogą wywołać pola elektromagnetyczne

Pola elektromagnetyczne wytwarzają wszystkie urządzenia wyko­rzystujące energię elektryczną, oraz przewody elektryczne. Pole elektro­magnetyczne powstaje wokół przewodnika, w którym płynie prąd.

Do podstawowych źródeł stałych, wolno- i szybkozmiennych pól elektromagnetycznych należą:

-      przewody linii elektrycznych wysokiego, średniego i niskiego na­pięcia prądu stałego i zmiennego 16,33Hz, 25Hz, 50Hz i 60Hz,

-      przewody prądu stałego i zmiennego trakcji elektrycznej tramwa­jów i pociągów,

-      stacje transformatorowe; maszyny i urządzenia zasilane prądem stałym i zmiennym 50/60Hz; magnesy stałe, elektromagnesy, magnesice, iskrowniki,

-      elektrody węglowe i metalowe pieców łukowych na prąd stały i zmienny w hutnictwie i odlewnictwie; elektrody pieców induk­cyjnych,

-      szyny prądowe i elektrody urządzeń elektrolitycznych oraz insta­lacje elektryczne do ich zasilania prądem stałym (np. hutnictwo miedzi i aluminium oraz produkcja chloru),

-      defektoskopy magnetyczne; obrabiarki do magnetycznego tłocze­nia lub formowania części metalowych,

-      komory pęcherzykowe stosowane w fizyce eksperymentalnej; cy­klotrony; reaktory termonuklearne,

-      aparatura silnych pól magnetycznych do badań chemicznych,

-      przeładunkowe dźwigi magnetyczne,

-      pociągi i statki lewitacyjne unoszone na poduszce magnetycznej,

-      aparatura diagnostyczna i lecznicza,

-      sprzęt gospodarstwa domowego i powszechnego użytku zasilany prądem zmiennym 50/60Hz.

Pole elektromagnetyczne charakteryzowane jest za pomocą napięcia, którego jednostką w układzie SI jest wolt na metr (V/m.) oraz natężenia PM, którego jednostką w układzie SI jest amper na metr (A/m.) lub in­dukcji magnetycznej, której jednostką w układzie SI jest tesla (T).

W przypadku częstotliwości wyższych (powyżej 100 MHz) moc pola elektromagnetycznego najczęściej mierzy się, która oznacza średni przepływ energii przez daną powierzchnię (jednostka: mW/cm2). Najsil­niejsze wartości gęstości mocy, np. promieniowanie mikrofalowego, wy­stępują w pobliżu anten urządzeń nadawczych takich jak nadajniki TV, radiotelefony różnych typów oraz w pobliżu elektrod diatermii mikrofa­lowej.

Wyróżnia się (ze względu na energię fotonową) dwa rodzaje pro­mieniowania elektromagnetycznego: promieniowanie jonizujące (ang. EMF), obejmujące zakres częstotliwości większych od około 3 1015 Hz (tj. promieniowanie ultrafioletowe – UV, promieniowanie Roentgena X, promieniowanie g i promieniowanie kosmiczne) oraz promieniowanie o niższej niż jonizujące częstotliwości – promieniowanie niejonizujące (NI-EMF). Zakres tego promieniowania rozciąga się od PEM o bardzo małej częstotliwości, rzędu do 1000 Hz (należą tu bardzo niskie i skrajne częstotliwości – ELF), przez mikrofale i fale radiowe (MW i RF), podczer­wień (IR) i światło widzialne, aż do ultrafioletu (UV) o częstotliwości rzę­du do ok. 3 1015 Hz.

W wyniku postępu technicznego, wytwarzane przez człowieka źródła elektryczne przyczyniły się w znacznym stopniu do wzrostu poziomu niektórych zakresów promieniowania niejonizującego w naszym środo­wisku. Wpływ tego promieniowania na organizmy żywe wzbudził zain­teresowanie dopiero na przełomie lat 40. i 50. XX wieku, kiedy to wyka­zano destrukcyjny wpływ elektromagnetycznych promieni jonizujących na życie na Ziemi.

Szkodliwość fal elektromagnetycznych zależy od ich częstotliwoś­ci i dotyczy zarówno fal ultrakrótkich (UV) jak i najdłuższych. Od za­kresu częstotliwości PEM zależy na ogół tylko poziom reakcji biologicz­nej, związany przede wszystkim z głębokością wnikania energii promie­niowania do tkanek. Bardzo ważnym czynnikiem decydującym o szkodli­wości PEM jest jego natężenie oraz czas narażenia.

Możliwość komentowania jest wyłączona.